Улицы Минска

krum, думаю, что в том, что касается Обойной - Шпалерной, все зависит от того, когда появилось это название. А ведь это очень старый квартал города, существовавший уже в XVI веке, во всяком случае уже были ул. Замковая, Раковская, Большая и Малая Татарская. Ул. Обойная находится на том же пятачке. Если эта улица существовала в XVI - XVII вв., то называлась скорее всего как-то иначе, ведь время было такое, что как-то не до обоев было, ИМХО. Но первоначального названия мне пока не удалось разыскать, что немудрено, т.к. непрофессионал. Кстати, Большая Татарская (все-таки, наверное, в XVI - XVII вв. говорили "Вялiкая Татарская") - ныне Димитрова, а Малая Татарская, похоже, как ни странно, - пр. Победителей.

shpilka, браво! Отсюда следует, что у этой улицы до "Обойной" было старое - и возможно не одно - название.

Улица Шпалерная (Обойная) появилась в конце XIХ века в квартале, где было сосредоточено несколько обойных предприятий. Сегодня на этой улице расположена Минская обойная фабрика.

Дарья Сацукевич Минский курьер 11 мая 2007

Шпалерная улица — улица в центре Санкт-Петербурга, пролегающая между Гагаринской улицей и площадью Растрелли.

Назавіце вуліцу па-беларуску

Назвы вуліцам беларускіх гарадоў і мястэчкаў трэба даваць толькі на беларускай мове, а на любую іншую мову перадаваць спосабам транслітарацыі. Гэта значыць, палітарна.

Такі падыход ў інтэрв’ю “РГ” назвала найлепшым доктар філалагічных навук прафесар Валянціна Лемцюгова, галоўны супрацоўнік інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы Нацыянальнай акадэміі навук. Яна з’яўляецца членам камісіі па найменаванні і перайменаванні вуліц пры Мінскім гарадскім Савеце дэпутатаў.

Камісія, па словах Валянціны Пятроўны, працуе актыўна, і ў Мінску ўжо шмат зроблена для ўдасканалення сістэмы назваў вуліц.

Тым не менш многія кардынальныя пытанні пакуль што нявырашаныя. “А прычына ў тым, што ад мінулага стагоддзя нам дасталася цяжкая спадчына, ад якой не проста пазбавіцца, – сказала Валянціна Лемцюгова. – Да таго ж нямала прыхільнікаў старога падыходу нават сярод адказных дзяржаўных чыноўнікаў. Менавіта ад кіраўнікоў абласнога і раённага ўзроўню звычайна зыхо-дзіць непаразуменне і асноўны супраціў. У выніку ў сістэме назваў нашых вуліц няма належнага парадку”.

Тапанімію не перакладаюць

Галоўная праблема ў назватворчасці вуліц – выкарыстанне перакладаў з рускай мовы на беларускую і наадварот. Сёння ў міжнароднай практыцы пераклады тапаніміі лічацца анахранізмам. Валянціна Лемцюгова расказала, што створаная пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый група экспертаў па геаграфічных назвах не прызнае перадачу назвы з адной мовы на іншую спосабам перакладу. Беларусь як член ААН не можа не лічыцца з гэтым.

Галоўны аўтарытэт у галіне славянскай тапаніміі Аляксандра Суперанская лічыць, што пераклад раздвойвае назву – з адной намінатыўнай адзінкі робіць дзве. “Напрыклад, у Мінску ёсць вуліца Шпалерная яна ж Обойная, Чыгуначная–Железнодорожная, Крынічная–Родниковая, Будаўнікоў–Строителей... А колькі назваў, у складзе якіх перакладаюцца прыметнікі “чырвоны” і “красны”: Чырвонаармейская–Красноармейская, Чырвонагвардзейская–Красногвардейская, Чырвонага Кастрычніка–Красного Октября – усіх не пералічыш. Я тут за зыходную бяру беларускую назву, а на самой справе найчасцей зыходнымі з’яўляюцца рускамоўныя. Але хіба нармальна, калі перавага аддаецца не нацыянальнай беларускай мове, а запазычанай у суседняга народа?” – задае Валянціна Лемцюгова рытарычнае пытанне.

З-за выкарыстання дзвюх моў узнікае блытаніна. Мінскае метро збольшага пазбаўлена ад яе. А назвы вуліц так і функцыянуюць у рэжыме двухназоўя. “І гэта рэгулярна прыводзіць да казусаў. Памятаю, яшчэ ў савецкі час да нас на канферэнцыю прыехалі палякі, сербы, харваты... Згодна з культурнай праграмай, мы азнаёмілі гасцей з фільмамі, якія ішлі на экранах нашых кінатэатраў. Сербы і харваты выбралі фільм у кінатэатры “Перамога”. Сербам мы пакінулі газету “Звязда” з анонсам, а харватам – рускамоўную газету, у якой гэты ж кінатэатр называўся “Победа”. “Победу” харваты знайшлі хутка, а вось “Перамогу” сербам давялося пашукаць. Нарэшце яны звярнуліся да міліцыянера, які падказаў правільна. Але фільм ужо напалову прайшоў, і іх проста не пусцілі ў залу. Вось так мы “культурна” абслужылі сваіх гасцей. Трэба было бачыць іх бурную рэакцыю на ўсё гэта. Ніякія нашы апраўдальныя аргументы не прымаліся ў разлік”, – успамінае Валянціна Пятроўна.

Няма "Большого Подарка"

Сапраўдным анекдотам сталі гісторыі пра пераклад маладзечанскай вуліцы Вялікі Гасцінец. Вось і нядаўна адна мінчанка адпраўляла ліст у Маладзечна. “Напэўна, не дойдзе ліст з беларускай назвай”, – падумала яна і пераклала на рускую мову – Большой Подарок. Ёй паведамілі з Маладзечна, што такой вуліцы ў горадзе няма.

“Гэтаму не варта здзіўляцца, – адзначае прафесар Лемцюгова. – Пераклад нярэдка не адпавядае сэнсу зыходнай назвы. Нярэдка для назвы вуліц выкарыстоўваюцца словы шматзначныя. І якое са значэнняў закладзена ў зыходнай назве, не заўсёды зразумела. Ёсць, напрыклад, вуліца Яровая, без націску. І адны перакладаюць на рускую мову як “Овражная”, другія – як Яровая. А па-руску яр – гэта і “овраг”, і “лощина”, і “обрыв”, і “яр”. Вуліца Цагельная перакладаецца як Кирпичная. А тут жа, відаць, не ад слова “цэгла” – тады была б Цагляная, а ад “цагельня”. У гэтым выпадку, відаць, трэба перакладаць як “Кирпичнозаводская”.

Як ва ўсім свеце

Вось такі стан назваў вуліц. Што рабіць? Не вынаходзіць веласіпед, а рабіць так, як і ва ўсім свеце – назвы даваць толькі на беларускай мове, а на любую іншую мову перадаваць спосабам транслітарацыі. Гэта значыць, палітарна. Калі гэта руская мова, то, згодна з арфаграфіяй рускай мовы: вуліца Шпалерная – улица Шпалерная, вуліца Каляровая – улица Колеровая, вуліца Вялікі Гасцінец – улица Великий Гостинец, Францыска Скарыны – Франциска Скорины, Старога Уласа – Старого Уласа, Будаўнікоў – Будавников, Крынічная – Криничная.

Менавіта такі прынцып прыменены ў шасцітомным выданні “Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь” (па шасці абласцях). “Трэба прыняць неадкладныя захады, каб нашы грамадзяне і замежныя турысты не разгадвалі рэбусы, а свабодна знаходзілі патрэбны ім адрас”, – сказала Валянціна Лемцюгова напрыканцы інтэрв’ю.

Святлана ЦІШКО.

на жаль, я не знайшоў інфармацыі, ці мела вул. Шпалерная ад пачатку свайго існаваньня якую-небудзь другую назву, а таксама як у арыгінале яна называлася ў часы з'яўлення гэтага тапоніма - Шпалерная ці Обойная... трэба знайсьці мапу тых часоў з падпісанымі вуліцамі, і зірнуць Але мне здаецца, што арыгінальная назва - Шпалерная, нават у Піцеры такая вуліца ёсьць

shpilka Вы не так мяне зразумелі

было б добра даведацца, як называлася прадукцыя тых часоў, таму што калі ў Піцеры ёсьць "ул. Шпалерная", значыць гэтае слова маецца і ў расейскай мове, быць можа ў канцы 19-пачатку 20 ст.ст. прадукцыя па-расейску таксама называлася "шпалеры", а "обоями" яе сталі называць пазьней?

у меня насчет обойной своя история

я жил на площади победы и познакомился с девушкой

клевая такая... хорошенькая и миленькая и умненькая

1989 год на дворе

ну и говорит она что на обойной живет

я обломался- ну нафиг ездить по панельным гетто... я почему-то думал что обойная это типа юго-запада...

оказалось нет - практически центр

KiberDen !!!, пусть даже эти карты переведены, я не спорю. Но все же это какой-то сильно странный перевод - Воскресенская в Шпалерную

St.Patrick, да-да, название не соответствует центру, потому мне всегда и казалось, что это новое название, совершенно не дореволюционное.

shpilka, молодец! Нарыли-таки карту. Что касается Воскресенской улицы, то название ее образовано не от дня недели, конечно, а, по-видимому, от названия находившейся поблизости церкви. Так что переводи - не переводи звучит почти одинаково.

Gemini, ай, считаю, что не нашла, раз не смогла выгуглить оригинал. Хотя эта карта вполне хороша, у меня она ест в бумажном варианте как приложение к книге.

Вот это нашла еще, хотя там маловато обозначено. Зато вполне оригинал от 1933 года

з той жа крыніцы:

У 1866 г. большасць вуліц гістарычнага цэнтра былі перайменаваныя царскімі ўладамі, што з’яўлялася шараговай мерай у барацьбе царызму з нацыянальна-вызваленчым рухам пасля паўстання 1863 г. У 1866 г. “Мінскія губернскія ведамасці” паведамілі, што 17 вуліц і завулкаў Менска змянілі свае назвы, што было рэакцыяй на паўстанне 1863 — 1864 гг. і спробай абмежавання каталіцкага, “польскага” ўплыву. Абсалютная большасць старых унікальных і непаўторных назваў вуліц дарэвалюцыйнага Менска зніклі з мапы горада ў змрочныя для гарадской тапанімікі 20-я—50-я гады ХХ ст., калі Саветы сталі выкарыстоўваць назвы вуліц у якасці інструмента ідэалагічнай барацьбы.

я тут трохі ўпарадкаваў інфармацыю, і зрабіў сьпіс гістарычных назваў існуючых зараз вуліц, якія былі пераназваны імперскімі назвамі ў 1866 годзе:

Няміга-Школьная (1866) Кацярынінская (Няміга ад Петрапаўлаўскай царквы да моста праз Свіслач)

Зыбіцкая (1866) Балотная, пазьней Гандлёвая (Зыбіцкая)

Плошча Высокага рынку (1866) Саборная плошча (Плошча Свабоды)

Вялікая Бернардзінская (1866) Манастырская (Кірылы і Мяфодзія)

Малая Бернардзінская (1866) Мала-Манастырская (Герцана)

Валоцкая (1866) Хрышчэнская (Інтэрнацыянальная)

Дамініканская (1866) Петрапаўлаўская (Энгельса)

Францішканская (1866) Губернатарская (Леніна)

Зборавая (1866) Турэмная, пазьней Праабражэнская (усходняя частка Інтэрнацыянальнай)

Феліцыянаўская (1866) Багадзельная (Камсамольская)

Лошыцкая (1866) Базарная, пазьней Падгорная, Падгорны зав. (Карла Маркса ад Камсамольскай да Аляксандраўскага сквера)

Кашарская (1866) Батальённая, пазьней Скобелеўская (Чырвонаармейская)

Плябанская (1866) Шырокая (Куйбышава)

Ягораўская (1866) — Паліцэйская, ці Траецка-Паліцэйская (Янкі Купалы)

P.S. Вялікі Дзякуй Івану САЦУКЕВІЧУ за яго працу

Random_hero,

Так кто-нибудь ТОЧНО знает в честь кого названа улица Ульяновская????

А как было бы приятно узнать, что в 16 веке на этом месте стояла крупная пасека. Где новаторы-пчеловоды впервые массово начали переходить от бортничества к ульям. И в память об этом и произошло название улицы...